Bóthar an tSíoda

Léirmheas le Daríona McClafferty

Tá an leabhar seo dírithe ar Bhóthar an tSíoda ón Eoraip  go dtí an tSín agus ar an stair a bhaineann leis. Tá sé leagtha amach go soiléir. Tá gach ceann de na sleachta gearr agus dírithe ar thopaicí áirithe. Tosaíonn an leabhar le dlúthcheangal idir Bóthar an tSíoda, an Eoraip  agus an tSín. Bunaíodh an bealach seo mar bhealach trádála i dtús báire mar thaistil na céadta daoine an bealach seo chun earraí a dhíol agus a cheannach. Is maith liom an mioneolas sa leabhar, mar déanann sé cur síos ar an mbealach a chuir cumhacht agus saibhreas le himpireachtaí nua a bhunú. Déanann sé trácht ar na cogaí cathartha a d’eascair as seo chomh maith.
Tugann an leabhar cúlra éifeachtach lán le heolas ar an ríshliocht Han, an impireacht san Áise, ceann de na himpireachtaí is cumhachtaí i rith 138 BCE, agus a raibh tionchar mór aici maidir le forbairt Bhóthar an tSíoda. Ba impireacht mursanta an ríshliocht sin agus bhí siad in ann a gcumhacht a choinneáil sa tionsclaíocht trádála thar na impireachtaí eile mar shampla impireacht na Róimhe, mar gheall ar an lámh in uachtar a fháil sna cogaí sin.
Cheap mé go raibh an leabhar úsáideach mar go bhfuil sé curtha in ord ar bhonn cróineolaíoch. Bhí na tuairiscí faoi ríshliocht na hÁise mionsonraithe ar bhealach soiléir mar tosaíonn sé le ríshliocht Han, agus ina dhiaidh sin, feicimid go bhfuil an ríshliocht seo fite fuaite le ríshliocht Tang. Cruthaíonn an nasc seo, bealach éasca an stair a thuiscint. Cuireann an leabhar ar shúile an léitheora go raibh tionchar mór ag an impireacht chumhachtach seo, ar an domhan ina mairimid inniu. Spreag an trádáil agus an saibhreas iad tabhairt  faoi chogaí le sibhialtachtaí éagsúla. De bharr an scriosta agus na fola a doirteadh, cuireadh tús le creideamh nua, an tIoslámachas, a chleacht na Moslamaigh.
Cuireann an ceangal leis an lá atá inniu ann go mór leis an leabhar. I mo thuairim, bhí an nasc idir na sainaicmí creidimh difriúla iontach suimiúil mar go bhfuil fréamhacha na conspóide sin fós le brath sa tsochaí ina mairimid. De réir mar a d’iompaigh na Críostaí ar an Ioslámachas tháinig Bóthar an tSíoda faoi bhláth agus é ina lárionad trádála. Bhí dúil ag  go leor sibhialtachtaí greim a fháil ar Bhóthar an tSíoda, agus tar éis cogaidh lán le doirteadh fola, ainmníodh Pax Mongolia mar cheannaire ar Bhóthar an tSíoda den chéad uair riamh.
Críochnaíonn an leabhar le sliocht gairid dírithe ar bhás Pax Mongolia agus ar an tionchar a bhí aige ar Bhóthar an tSíoda. Cuireadh deis ar fáil don Phápa Innocentius IV an chumhacht a fháil mar bhí an stát fágtha gan aon chomharba. B’aoibhinn leis an bPápa an Críostaíocht a chur i réim den athuair, ach theip ar a iarrachtaí é seo a bhaint amach. Is í an Chríostaíocht ceann de na gnéithe is suntasaí i Stair Bhóthar an tSíoda. Bhí tionchar tábhachtach ag an Chríostaíocht ar an Athbheochan agus ar an taiscéalaíocht, agus ar an tsuim a léirigh daoine chun Bóthar an tSíoda a thaisteal ar an chéad dul síos.
Críochnaíonn an leabhar le leid úsáideach dírithe ar Bhóthar an tSíoda inniu. San Oirthear agus san Iarthar, tá teannas le brath de dheasca an fhoréigin. Ní naisc thrádála amháin atá bainte amach ag Bóthar an tSíoda agus naisc atá soiléir i gcúrsaí polaitíochta chomh maith.